Vöktun bjargfugla
Sjófuglar eru mikilvægur þáttur í lífríki í norðurhöfum og stórir sjófuglastofnar eiga heima við Ísland. Hér eru aðalheimkynni nokkurra tegunda á heimsvísu, og má þar nefna álku og lunda. Vegna mikilvægis sjófugla í íslensku vistkerfi og alþjóðlegs mikilvægis Íslands sem varpstaðar fyrir þessar tegundir er brýnt að fylgst sé náið með fjölda þeirra hér á landi. Vegna staðsetningar landsins og öflugra sjávarrannsókna á íslenskum hafsvæðum getur Ísland gegnt lykilhlutverki í rannsóknum á hugsanlegum stofnbreytingum sjófugla af völdum loftslagsbreytinga. Vorið 2006 hófust viðamiklar rannsóknir í íslenskum fuglabjörgum í samtarfi Háskóla Íslands, Náttúrufræðistofnunar og Hafrannsóknarstofnunar.
Fyrsta og eina heildarúttekt á fjölda og dreifingu íslenskra bjargfugla, með endurtakanlegum aðferðum, var gerð kringum 1985. Þá töldust verpa hér á landi 990 þúsund langvíupör (27% af langvíum við N-Atlantshaf), 580 þúsund stuttnefjupör (11%), 380 þúsund álkupör (65%) og ritur voru 630 þúsund pör (20%). Miklar breytingar hafa orðið á afkomu þessara stofna við N-Atlantshaf undanfarna áratugi og meiri breytingum er spáð vegna áhrifa loftslagsbreytinga á fæðuskilyrði. Hordauði svartfugla að vetrarlagi (einkum veturinn 2001-2) og afkomubrestur margra sjófuglategunda einstök ár (t.d. kría, rita og lundi 2005) hefur vakið athygli, en ekkert er vitað um áhrif þessa á íslenska varpstofna.
Starfshópur á vegum umhverfisráðuneytisins um verndun og endurreisn svartfuglastofna skilaði af sér skýrslu í janúar 2012 þar sem m.a. er lagt til að fimm tegundir sjófugla af svartfuglaætt verði friðaðar fyrir öllum veiðum og nýtingu næstu fimm árin. Skýrslan er aðgengileg á vef umhverfisráðuneytisins; Skýrsla starfshóps um verndun og endurreisn svartfuglastofna (pdf).
Umsjón: Guðmundur A. Guðmundsson, í samvinnu við HÍ og Hafró