Loks komu fiðrildi úr austri

Árlega berast til landsins erlend fiðrildi af ýmsu tagi. Slíkt á sér einkum stað á haustin þegar hlýir loftmassar berast yfir landið frá Evrópulöndum í suðaustri. Stundum er fjöldi fiðrildanna umtalsverður en þó eru mikil áraskipti af því. Ræðst það bæði af afkomu fiðrildanna á heimaslóðum þeirra það árið og hvernig háttar til með haustlægðirnar. Þessar fiðrildakomur til landsins eru heilmikið krydd í tilveru hinna fáu áhugamanna um þessi fræði hér á landi.

Skemmst er frá því að segja að árið 2005 varð eitt hið aumasta í þessum efnum frá því að farið var að fylgjast markvisst með komum flækingsfiðrilda hingað. September sem að öllu jöfnu er gjöfulasti mánuðurinn leið án þess að nokkurt erlent flækingsfiðrildi léti á sér kræla.

Föstudaginn 14. október urðu veðrabreytingar sem voru líklegar til að setja strik í þennan reikning. Sú varð og raunin. Að morgni mánudagsins (17. október) bárust Náttúrufræðistofnun Íslands þrjú erlend fiðrildi af tveim tegundum, tvær skrautyglur (Phlogophora meticulosa), önnur frá Árbæ í Reykjavík en hin frá Hafnarfirði, og gammaygla (Autographa gamma) frá miðbæ Reykjavík.

Skrautygla (Phlogophora meticulosa). Kom inn í hús í Árbæ í Reykjavík 16. október. Þekkist á sérkennilega löguðum gulbrúnum vængjum með einkennandi hringamynstri sem helst minnir á agatstein. Ljósm. Erling Ólafsson.	Gammaygla (Autographa gamma). Náðist innanhúss á Norðurstíg í Reykjavík 16. október. Á gráleitum vængjum er ljóst tákn sem helst líkist gríska bókstafnum gamma. Ljósm. Erling Ólafsson.

Þar með er ekki öll sagan sögð. Á Kvískerjum í Öræfum er ein af vöktunarstöðvum fiðrilda hér á landi, vel í sveit sett, þar sem suðausturhorn landsins nýtur að öllu jöfnu heimsókna flækingsfiðrilda í mun ríkari mæli en aðrir landshlutar. Á Kvískerjum var mikið að gerast þessa helgi. Ljósgildrur sem þar eru staðsettar til að fanga fiðrildi öfluðu einstaklega vel þessa atburðaríku helgi. Alls fönguðust um 180 skrautyglur! Einnig var töluvert af gammayglum, garðyglum (Agrotis ipsilon) og dílayglum (Perisoma saucia) . Allar þessar tegundir eru algengar austan Atlantsála og eru meðal algengustu flækingsfiðrilda sem til landsins berast. Þær hafa allar náð að geta af sér nýjar kynslóðir hér þegar aðstæður hafa leyft. En veturinn íslenski reynist þeim strembinn. Þá er ónefnt aðmírálsfiðrildi (Vanessa atalanta) sem fátítt er að komi í gildrur.

Á það skal bent að sérfræðingar Náttúrufræðistofnunar hafa áhuga á frekari fregnum af útlendum fiðrildum. Eru lesendur vefsíðunnar vinsamlegast beðnir um að gera viðvart ef þeir luma á slíkum upplýsingum. (erling@ni.is)