Flagð undir fögru skinni

Glæsileg fiðrildislirfa barst Náttúrufræðistofnun Íslands þann 25. april 2002. Hún fannst á pálmablaði í Blómavali í Sigtúni í Reykjavík og var blaðið töluvert bitið. Lirfan var gildvaxin, um 3 cm á lengd, grábrún á lit með eiturgrænan söðul og sérkennilegum hvítum merkjum. Auk þess var hún búin ógnvekjandi göddum (1. mynd). Allur búnaður benti til þess að hér væri válind “eiturnaðra” á ferð, en áberandi liturinn er dæmigerð viðvörun fyrir rándýr og gaddar til frekari varnar. Þegar kvikindið var snert gaf það auk þess frá sér megnan daun. Allt bar því að sama brunni að hér færi flagð undir fögru skinni.

Í ljós kom að um fiðrildi af amerískum uppruna var að ræða. Tegundin kallast á fræðimáli Sibine stimulea og er af ættinni Limacodidae. Grunurinn um flagðið undir fagra skinninu reyndist réttur. Við snertingu stingast eiturbroddar í þann sem áreitir, verða þar eftir og valda sviða. Tegundin er útbreidd um Norður-Ameríku sunnan- og austanverða. Fæðuval hennar er afar fjölbreytt, en hún leggst á flestar plöntur sem tönn á festir, tré, runna, grös og blómplöntur. Tegundin hefur svo kunnugt sé einu sinni fundist í garði í Suður-Englandi. Ekki er vitað um önnur tilvik í Evrópu.

Framandleg lirfa söðulsneglu (Sibine simulea) fannst í Blómavali 25. april 2002. Ljósm. Erling Ólafsson.	Þann 27. april hafði lirfa söðulsneglunnar spunnið um sig hjúp og púpað sig inn í honum. Ljósm. Erling Ólafsson.

Það var freistandi fá lirfuna til að þroskast í fullorðið fiðrildi. Henni var boðið njólablað sem hún þáði með þökkum og innan fárra daga hafði hún púpað sig (2. mynd).

Að morgni 3. júní hafði fullvaxið fiðrildi skriðið úr púpu, þ.e. 37 dögum eftir að lirfan púpaði sig (3. mynd). Heldur reyndist fiðrildið, sem er 2 cm að lengd, lítið fyrir augað miðað við þær væntingar sem skrautleg lirfan gaf. Einhverjum kann jafnvel að kunna að þykja gripurinn ófrýnilegur.

Fullþroskuð söðulsneglan skriðin úr púpu 3. júní, eftir að hafa þroskast í henni í 37 daga. Ljósm. Erling Ólafsson.

Ekki er vitað hvernig kvikindið barst til Blómavals. Ekki hefur verið um að ræða neinn vöruinnflutning frá Norður-Ameríku, einungis frá Belgíu. En hvaðan vörur eru þangað komnar er fátt um vitað.

Söðulsnegla
Það er við hæfi að slík glæsiskepna fái íslenskt heiti. Lirfur þessarar ættar minna einna helst á snigla, en þær eru fótalausar og skríða áfram hálflímdar við yfirborðið. Þess vegna kom í hugann heitið snegla, hljóðlíking við snigil, sem gæti hentað tegundum ættarinnar. Við frekari athugun á merkingu þess orðs kom í ljós að það hæfir ágætlega eiturnöðrunni þeirri arna, en skv. Orðabók Eddu (2002) merkir snegla: harðvítug sauðkind; hvefsin, illskeytt kona. Söðulsnegla skal tegundin því heita.