Ánamaðkar (Haplotaxida)
Ánamaðkar eru hinir dæmigerðu ormar, langir, grannir og fótalausir, skríða áfram með því að teygja úr bolnum og draga hann saman. Bolurinn er gerður úr ótal stuttum liðum. Þó flestir liðirnir séu hver öðrum líkir má greina augljósan mun á gerð þeirra eftir því hvort þeir mynda framenda, miðbik eða afturenda ormsins. Ánamaðkar eru tiltölulega einsleitir á lit, oftast rauðfjólubláir eða brúnir til gulbrúnir með koparlitaðri áferð.
Framhluti, með munnopi fremst, nær aftur að svokölluðu belti sem gert er úr nokkrum gildari liðum sem hafa að geyma æxlunarfæri og fleiri líffæri. Beltið er aðeins greinanlegt á kynþroska möðkum. Afturendi er stundum flatvaxinn og aftast er op til úrgangslosunar. Á liðum má greina örstutta bursta.
Ánamaðkar nærast á rotnandi plöntuleifum og gegna afar mikilvægu hlutverki við niðurbrot lífrænna efna í jarðvegi. Þeir gera auk þess mikið gagn með því að losa um jarðveg, þannig að súrefni fær greiða leið niður í hann.
Ánamaðkar á Íslandi
Ánamaðkar eru með stærstu landhryggleysingjum, en hérlendis geta þeir náð allt að 20 cm lengd. Ellefu tegundir hafa fundist hér og er þá að finna í jarðvegi um land allt. Hver tegund á sitt kjörlendi. Algengastir eru ánamaðkar í frjósömum jarðvegi á láglendi, m.a. áberandi í görðum okkar, t.d. stóráninn (Lumbricus terrrestris) sem er „risinn“ í ættinni og flestum kunnur. Tegundin er gjarnan kennd við Skotland og er hún eftirsótt agn laxveiðimanna.
Íslenskir ánamaðkar tilheyra allir sömu ættinni, Lumbricidae.
Taðáni (Lumbricus rubellus)
HAPLOTAXIDA
Lumbricidae
Aporrectodea caliginosa (Savigny, 1826) Grááni
Aporrectodea longa (Ude, 1885) Langáni
Aporrectodea rosea (Savigny, 1826) Rauðáni
Dendrobaena octaedra (Savigny, 1826) Mosaáni
Dendrodrilus rubidus (Savigny, 1826) Svarðáni
Eisenia fetida (Savigny, 1826) Haugáni
Eisenia tetraedra (Savigny, 1826) Votáni
Lumbricus castaneus (Savigny, 1826) Jarpáni
Lumbricus rubellus Hoffmeister, 1843 Taðáni
Lumbricus terrestris (Linnaeus, 1758) Stóráni
Octolasion cyaneum (Savigny, 1826) Blááni