10. júní 2010

Um fimmtíu tegundir af grösum vaxa villtar eða eru ræktaðar á Íslandi. Hinar ýmsu grastegundir blómstra og þroska frjó á ólíkum tíma sumarsins. Þess vegna verður tímabilið sem grasfrjó eru í lofti langt, oftast frá maí/júní fram í september, en hér ræður tíðarfar miklu.

Háliðagras Alopecurus pratensis í blóma. Frjóhnappar hanga út úr einstökum blómum í axpunti. Á þessu stigi eru frjókorn tilbúin að dreifast út í loftið um leið og vind hreyfir. Á innfelldu myndinni er grasfrjó, myndin er tekin í gegnum ljóssmásjá. Frjókornið er u.þ.b. 30 míkronmetrar í þvermál.

Flest grös eru vindfrævuð, þ.e. vindurinn sér um að bera frjókorn yfir á fræni þar sem þau frjóvga eggið. Að því loknu tekur fræið, sem hjá grösum kallast korn, að þroskast. Til að byrja með er lítið um grasfrjó í lofti (þó stundum nóg til að þeir sem eru með hvað mest ofnæmi verða þess varir). Þannig eru frjótölur grasa í júní jafnan um og undir 10. Í júlí fjölgar grasfrjóum til muna og á heitum, þurrum dögum geta frjótölur orðið háar, einkum þegar líða tekur á mánuðinn og margar grastegundir eru komnar með blóm. Hæstu frjótölur mælast jafnan í lok júlí eða í byrjun ágúst. Síðan tekur grasfrjóum að fækka og þegar kemur fram í september mælast þau stopult.

Súld, þokuloft og rigning hreinsa loftið af frjókornum og því mælast jafnan fá frjókorn slíka daga. Morgundöggin kemur líka í veg fyrir að frjókorn sleppi út í loftið.

Frjótala er meðalfjöldi frjókorna í rúmmetra lofts á sólarhring, mælt frá miðnætti til miðnættis. Ef skin og skúrir skiptast á geta frjótölur reynst háar, þrátt fyrir vætuna, ef hiti er nógu hár til að þurrka grasstráin fljótt og vel í uppstyttunum