Samantekt frjómælinga

Súluritin sýna hvernig heildarfrjómagn breytist frá ári til árs. Hverri súlu er skipt upp í algengustu frjógerðir; þær sem koma sjaldnar fyrir, eða í litlu magni, eru ekki sundurgreindar.

Frjóárið 2011

Aldrei hafa frjókorn í lofti yfir Reykjavík verið fleiri en í ár. Mælt var frá miðjum apríl og út september. Á þeim tíma reyndust tæplega 8400 frjókorn fara um hvern rúmmetra lofts við Veðurstofuna við Bústaðaveg eða að meðaltali um 50 frjókorn á sólarhring. Tvisvar, þ.e. dagana 30. maí og 5. júní, fór frjótalan í 294. Þetta gerðist á þeim tíma sem birkitíminn stóð sem hæst. Birkifrjó urðu meira en sex sinnum fleiri en í meðalári eða rúmlega 3000 og hafa aldrei verið fleiri. Sá tími sem birkifrjó voru í lofti varð óvenju langur, náði fram í miðjan júlí en oftast er frjótíma birkis lokið um Jónsmessu. Asparfrjóum fjölgar með hverju árinu og í ár urðu þau einnig ríflega sex sinnum fleiri en í meðalári. Þá fóru grasfrjó og súrufrjó líka yfir meðaltalið þó engin met væru slegin í þeim hópum í ár. Frjókorn voru samfellt í lofti frá 1. maí til 11. september en undanfarin þrjú ár hefur samfellda frjótímanum lokið í ágúst. Sumarið var óvenju þurrt og sólríkt sem hvort tveggja hefur þau áhrif að frjókorn dreifast vel út í andrúmsloftið.

Á Akureyri mældust um 3200 frjókorn á tímabilinu 19. apríl til 25. september. Þetta er eitt fjögurra sumra með fleiri en 3000 frjókorn. Hin sumurin voru árið 2000, 2003 og 2005. Birki- og asparfrjó voru yfir meðallagi en gras- og súrufrjó í tæpu meðallagi. Frjókorn voru í lofti með einni undantekningu frá 24. apríl til 23. september. Frjótalan fór fjórum sinnum yfir 100 á sumrinu, einu sinni á meðan birkið var í blóma, 4. júní, og þrisvar í ágúst þegar sem mest var af grasfrjóum. Að jafnaði fóru tæplega 20 frjókorn um hvern rúmmetra lofts á Akureyri en mest var það 30. ágúst þegar 248 frjó voru á ferðinni, aðallega grasfrjó.

Ágúst var aðalfrjómánuðurinn fyrir norðan en syðra var það júní þegar birkið var í blóma.

Margrét Hallsdóttir, okt. 2010

Frjóárið 2010

Í Reykjavík hafa aldrei áður mælst jafnmörg frjókorn á einu sumri eða ríflega 7000. Óvenjumikið var um birkifrjó og grasfrjó þó svo að fleiri hafi mælst áður. Þannig reyndust birkifrjó fleiri vorið 2006 en í ár en það vor bárust hingað með háloftavindum úr austri fjölmörg trjáfrjó, einkum þó frá birki. Fyrsta árið sem frjómælingar fóru fram í Reykjavík var 1988 og það sumar urðu grasfrjó nokkru fleiri en í ár. 1988 var það ágúst sem reyndist aðalgrasmánuðurinn en í ár var það júlí. Birkifrjóin urðu fjórfalt fleiri í ár en í meðalári og grasfrjóin tvöfalt fleiri. Asparfrjóin voru einnig tvöfalt fleiri en í meðalári en hafa nokkrum sinnum verið fleiri en í ár. Frjókorn súru, þ.e. túnsúru, hundasúru og njóla, voru hins vegar nokkru færri en í meðalári. Frjókorn voru samfellt í lofti þ.e. eitt eða fleiri frjó mældust hvern dag frá 6. maí til ágústloka sem er áþekkt undanförnum árum. Sumarið var eitt það hlýjasta, sólskinsstundir yfir meðallagi og þurrt framan af. Veðráttan var því hagstæð frjódreifingu syðra. Fjöldi frjókorna í rúmmetra lofts hvern einstakan dag var að meðaltali 46, hæst fór frjótalan í 820 þann 17. júlí. Þann dag voru grasfrjó í hámarki. Frjótala fór 14 sinnum yfir 100, fjórum sinnum í maí þegar birkið var í hámarki, einu sinni í júní og ágúst og átta sinnum í júlí en á þeim tíma voru grasfrjó í algleymingi.

Á Akureyri reyndist sumarið í tæpu meðalári með heildarfrjómagn ríflega 2500 í rúmmetra lofts. Birkifrjó og asparfrjó voru yfir meðallagi en bæði gras- og súrufrjó undir meðallagi. Frjókorn voru í lofti nær alla daga frá 1. maí til 25. ágúst. Frjótalan fór yfir 100 fjórum sinnum sumarið 2010, þrisvar á meðan birkið var í blóma í júní og einu sinni í ágúst þegar grasfrjó voru í hámarki. Að jafnaði fóru 14,9 frjókorn um hvern rúmmetra andrúmslofts á sólarhring á Akureyri. Mælingum var hætt vegna bilunar í loftdælu um miðjan september. Er það nokkru fyrr en venjulega. Tíu daga kuldakafli með næturfrosti í framhaldi bilunarinnar gerir það að verkum að óhætt er að fullyrða að bilunin hafi lítil áhrif haft á heildarniðurstöður sumarsins.

Júní var aðalfrjómánuður fyrir norðan en þá blómgaðist birkið þar. Júlí var frjóríkastur syðra þegar fjölmargar grastegundir voru í blóma og dreifðu frjókornum. Aðalgrasmánuður nyrðra var hins vegar ágúst.

Margrét Hallsdóttir, nóv. 2010

Frjóárið 2009

Í Reykjavík skipar sumarið 2009 sér í hóp meðalára hvað heildarfrjómagn varðar með ríflega 3900 frjókorn þá 169 daga sem mælt var. Asparfrjó og grasfrjó reyndust yfir meðallagi en birkifrjó og súrufrjó voru undir meðallagi. Frjókorn voru samfellt í lofti frá 4. maí til 25. ágúst, sem er álíka langur tími og í fyrra en frjótímabilið byrjaði bæði og endaði seinna í ár. Sumarið var hlýtt og eitt hið sólríkasta en hvort tveggja er mjög hagstætt fyrir frjódreifingu, hins vegar var úrkoma meiri bæði í maí og september. Fjöldi frjókorna í rúmmetra lofts hvern einstakan dag var að meðaltali um 23, hæst fór frjótalan í 211 þann 20. júlí þegar grasfrjó voru í hámarki en alls fór frjótala sjö sinnum yfir 100 syðra, sex sinnum í júlí og einu sinni í ágúst.

Á Akureyri reyndist sumarið hins vegar í hópi þeirra slakari hvað heildarfrjómagn varðar með 2330 frjókorn í rúmmetra lofts. Birkifrjó og asparfrjó voru yfir meðallagi en aðrir hópar, gras- og súrufrjó undir meðallagi. Í fyrsta skipti gerðist það að birkifrjó reyndust fleiri en grasfrjó. Frjókorn voru nær samfellt í lofti frá 6. maí til ágústloka. Frjótalan fór yfir 100 þrjá daga í lok maí. Þegar mest var þann 29. maí reyndust þau 157 en þá voru birkifrjó í hámarki. Að jafnaði fóru tæplega 14,5 frjókorn um rúmmetra lofts á sólarhring á Akureyri.

Maí var aðalfrjómánuðurinn fyrir norðan en þá voru bæði ösp og birki í blóma, en syðra var það júlí þegar flestar grastegundir blómguðust og dreifðu frjókornum. Í ágústmánuði var hins vegar mest um grasfrjó fyrir norðan.

MH/okt. 2009

Frjóárið 2008

Í Reykjavík skipar sumarið 2008 sér meðal mestu frjósumra enda fjórða lengsta súlan á myndritinu. Flestir hópar voru yfir meðallagi og frjókorn voru samfellt í lofti frá 22. apríl til 18. ágúst, sem er heldur styttri tími en í fyrra. Sumarið var bæði hlýtt og eitt hið sólríkasta en hvort tveggja er mjög hagstætt fyrir frjódreifingu, enda urðu frjótölur, þ.e. fjöldi frjókorna í rúmmetra lofts hvern einstakan dag, oft háar. Hæst fór frjótalan í 322 þann 25. júlí þegar grasfrjó voru í hámarki en alls fór frjótala sjö sinnum yfir 100 syðra.

Á Akureyri reyndist sumarið hins vegar í hópi þeirra lakari hvað heildarfrjómagn varðar. Birkifrjó voru yfir meðallagi en aðrir hópar; aspar-, gras- og súrufrjó undir meðallagi. Frjókorn voru samfellt í lofti á tímabilinu 11. maí til 31. ágúst. Frjótalan fór yfir 100 þrjá daga í maí. Þegar mest var þann 26. maí reyndust þau 268 en þá voru birkifrjó í hámarki.

Júlí var aðalgrasmánuðurinn í báðum landshlutum, nyrðra með 457 frjó í rúmmetra og syðra með 1344 frjó í rúmmetra. Að jafnaði fóru tæplega 15 frjókorn um rúmmetra lofts á sólarhring á Akureyri en í Reykjavík reyndust þau nær helmingi fleiri eða 29.

MH/nóv. 2008

Frjóárið 2007

Í Reykjavík skipar sumarið 2007 sér meðal mestu frjósumra enda fjórða lengsta súlan á myndritinu. Allir hópar voru yfir meðallagi og frjókorn voru samfellt í lofti frá 22. apríl til loka ágústmánaðar. Sumarið var þurrviðrasamt og sólríkt lengst framan af sem er mjög hagstætt fyrir frjódreifingu. Þó urðu frjótölur, þ.e. fjöldi frjókorna hvern einstakan dag, aldrei mjög háar, fór hæst í 154 þann 26. júní en allt í allt fór frjótala tíu sinnum yfir 100.

Á Akureyri reyndist sumarið hins vegar meðalár hvað heildarfrjómagn varðar. Birki- og asparfrjó voru yfir meðallagi en gras- og súrufrjó fyrir neðan það. Á tímabilinu 15. maí til 29. ágúst komu þrír dagar sem engin frjókorn mældust. Þrisvar á sumrinu fór frjótalan yfir 100, þegar mest var þann 30. júlí reyndust þau 240.

Ágúst var aðalgrasmánuðurinn fyrir norðan með 688 frjó í rúmmetra en syðra var það júlí með 1118 frjó í rúmmetra. Að jafnaði fóru tæplega 18 frjókorn um rúmmetra lofts á sólarhring á Akureyri en í Reykjavík reyndust þau 26.

MH/nóv. 2007

Frjóárið 2006

Á súluritinu er auðvelt að bera saman sumarið 2006 við fyrri sumur. Þar sést að í Reykjavík var sumarið 2006 með mestu frjósumrum. Þar áttu birkifrjóin stærsta þáttinn, en um 40% birkifrjóanna voru af erlendum uppruna.

Á Akureyri reyndist sumarið 2006 hins vegar með slakari sumrum. Aðeins fimm asparfrjó mældust í bænum sem oft er kenndur við gróskumiklar aspir. Grassúlan sýnir þó lágmarksgildi, þar sem frjótölur fyrir 9. til 13. ágúst vantar.

Sveiflur í heildarfrjómagni ársins eru miklar og þar hefur veðráttan mikil áhrif.

Vorið 2006 var kalt á landinu öllu, þó einkum Norðanlands, sem varð til þess að gróður var mun seinna á ferðinni en undanfarin ár. Vætusamur júní leiddi til þess að frjótölur grasa voru lágar lengst af. Það var komið fram í júlí þegar frjótala grasa fór fyrst yfir 10 og langt liðið á júlí þegar frjótölur fóru yfir 20. Ágúst var aðalgrasmánuðurinn og bæði á Akureyri og í Reykjavík náði frjótala grasa aðeins einu sinni að fara yfir 100.

MH/nóv. 2006