Þrettán tegundir bætast við sveppaflóru Íslands

Disksvepparannsóknir sumarið 2004

Í sumar skoðaði bandaríski sveppafræðingurinn Donald H. Pfister prófessor við Harvard háskóla íslenska skálsveppi. D.H. Pfister er sérfræðingur í disksveppum og hefur stundað rannsóknir á þeim um áratuga skeið. Hann skoðaði bæði þurrkuð sýni í sveppasafni Akureyrarseturs NÍ og safnaði ferskum disksveppum í sínu náttúrulega umhverfi aðallega í Eyjafirði í grennd við Akureyri, en einnig í Fnjóskadal og á Fljótsdalshéraði.

Peziza limnaea svarfjólublá skál úr belti þar sem aðalgróðurinn er fíngerður mosi og flæðir yfir á hverju flóði í óshólmum Eyjafjarðarár rétt við gamla veginn yfir hólmana. Ljósm. Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir.	Dr. Donald H. Pfister staddur í flagi (tjarnarbotni) nálægt Skjálfandafljóti við Húsabakka þar sem ekki fannst nokkur disksveppur. Ljósm. Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir.

80 tegundir voru þekktar fyrir
Skálsveppir eru asksveppir af flokknum Pezizomycetes sem margir mynda skálarlaga aldin og eru annar helsti hópur disksveppa og voru rúmlega 80 tegundir þekktar hérlendis (sjá Íslenskt sveppatal I. Smásveppir bls. 76-81 í fjölriti nr. 45.) Skálsveppir mynda þokkalega stór aldin af asksveppum að vera en hins vegar verður tegundagreining að teljast erfið a.m.k. í nokkrum stórum ættkvíslum þeirra. Í sveppasafninu rannsakaði D.H. Pfister megnið af þeim sýnum sem til voru af ættkvíslunum Geopora, Otidea, Peziza, Tarzetta og Trichophaea auk ógreindra sýna sem líklegt þótti að væru skálsveppir. Slík yfirferð sérfræðings er ómetanleg því í framtíðinni er hægt að bera ógreind sýni saman við þau sem hann greindi.

Fjölbreyttir fjörusveppir í Eyjafirði
Nýliðinn júlímánuður var afar þurr hér norðanlands og því fátt um disksveppi nema þar sem raka var að finna. Lækjarfarvegir þar sem mold í lækjarbökkum hélst rök og trjágreinar sem lágu í lækjarfarvegum í skógi auk áreyra voru þeir staðir sem helst var disksveppi að finna. Sá staður sem var athyglisverðastur hvað fjölbreytni í tegundasamsetningu skálsveppa varðaði var í óshólmum Eyjafjarðarár, belti þar sem lágvaxnir mosar héldu saman jarðveginum og fór á kaf á hverju flóði þar sem hólmarnir voru aflíðandi út í ána. Svo lítið bar á sveppum þessum að fæstir sáust þeir nema rýnt væri niður í svörðinn úr svo sem 20 cm fjarlægð. Á nokkrum tugum metra af þessu belti skammt frá gamla veginum yfir hólmana fundust 6 tegundir skálsveppa, tvær fundnar í fyrsta sinn hérlendis og aðrar þrjár sem fundist höfðu áður en aðeins á einum eða örfáum stöðum. Óshólmar Eyjafjarðarár eru augljóslega einstakt búsvæði skálsveppa.

Frekari samvinna í bígerð
Samvinna NÍ og D.H. Pfisters og rúmlega hálfsmánaðar dvöl hans hérlendis hefur þegar orðið til þess að 13 tegundir disksveppa hafa bæst við íslensku sveppaflóruna og þekking á útbreiðslu allmargra annarra hefur aukist. Niðurstöður verða birtar þegar fyrsta hluta rannsóknarinnar er lokið. Vonandi verður framhald á þessari samvinnu um rannsóknir á íslenskum disksveppum því nóg eru verkefnin.