Válistar og friðun

Válisti er skrá yfir lífverur sem eiga undir högg að sækja, eru í útrýmingarhættu eða hefur verið útrýmt. Mikilvægt er að válistar séu byggðir á traustum gögnum eigi þeir að ná tilætluðum árangri. Við gerð válista er stuðst við viðmið Alþjóðanáttúruverndarsambandsins, IUCN, en það gerir kröfur um nokkuð nákvæma vitneskju um útbreiðslu tegunda, fjölda einstaklinga og stofnstærðarbreytingar.

Náttúrufræðistofnun Íslands tekur saman válista yfir lífríki landsins. Þar sem þekking á ólíkum tegundum er mislangt á veg komin er listinn birtur í áföngum. Fyrsti hluti íslenska válistans kom út árið 1996 og í honum er fjallað um blómplöntur, byrkninga, fléttur, mosa og ýmsa botnþörunga. Annar hluti válistans kom síðan út árið 2000 og í honum er fjallað um fugla. Válistaflokkun háplantna var svo endurskoðuð árið 2008.

Tunguskollakambur
Mynd: Ásrún Elmarsdóttir

Tunguskollakambur er á válista og vex á örfáum jarðhitasvæðum

Háplöntur

Á válista planta frá 1996 er fjallað um 52 háplöntutegundir. Válistaflokkun háplantna var endurskoðuð árið 2008 og var hún byggð á nýrri og betri gögnum en áður. Alls voru 79 tegundir metnar samkvæmt nýjustu skilyrðum Alþjóða náttúruverndarsambandsins. Þeim var raðað í átta flokka og lentu 45 á válista IUCN (pdf). Samkvæmt náttúruverndaráætlun 2009–2013 (pdf) er lagt til að þær verði friðlýstar. Sex tegundir sem eru friðlýstar í dag lenda hins vegar utan válista.

Mosar

Á válista plantna eru 74 tegundir baukmosa. Þekking á hornmosum og soppmosum var ekki talin nægjanleg til að meta þær fylkingar. Válistaflokkun mosa hefur ekki verið uppfærð. Í náttúruverndaráætlun 2009–2013 (pdf) er lagt til að 45 tegundir mosa verði friðlýstar.

Fléttur

Á válista plantna eru 67 tegundir fléttna. Flokkunin náði einungis til blað- og runnfléttna sem eru tæplega helmingur þekktra tegunda á landinu. Ekki hefur verið farið út í endurskoðun válistaflokkunar fléttna enda eru gögn ónóg varðandi útbreiðslu flestra tegunda. Í tengslum við undirbúning náttúruverndaráætlun 2009–2013 (pdf) voru hins vegar margar fléttutegundir landsins metnar og mun fleiri en skoðaðar voru í tengslum við válistann 1996 en þar er lagt til að 90 tegundir fléttna verði friðlýstar.

Auk válista eru tegundir friðaðar samkvæmt auglýsingu um friðlýsingu nokkurra plöntutegunda (pdf). Samkvæmt friðlýsingunni er bannað að slíta af plöntunum sprota, blöð, blóm eða rætur, traðka á þeim, grafa þær upp eða skerða á annan hátt.

Var efnið hjálplegt? Aftur upp

Aftur upp

Takk fyrir!

Hvað má betur fara?

  • Fela
  • |