Válisti háplantna

Mosaburkni (Hymenophyllum wilsonii). Ljósm. Hörður Kristinsson.

Válisti er skrá yfir lífverur sem eiga undir högg að sækja, eru í útrýmingarhættu eða hefur verið útrýmt. Mikilvægt er að válistar séu byggðir á traustum gögnum eigi þeir að ná tilætluðum árangri. Við gerð válista er stuðst við viðmið Alþjóðanáttúruverndarsamtakanna, IUCN en þau gera kröfur um nokkuð nákvæma vitneskju um útbreiðslu tegunda, fjölda einstaklinga og stofnstærðarbreytingar.

Á Náttúrufræðistofnun Íslands er unnið að gerð válista sem tekur til allrar lifandi náttúru landsins. Sökum mismikillar vitneskju um hinar ólíku tegundir lífvera var ákveðið að birta válistann í áföngum. Fyrsti hluti íslenska válistans kom út árið 1996 og í honum er fjallað um blómplöntur, byrkninga, fléttur, mosa og ýmsa botnþörunga. Annar hluti válistans kom síðan út árið 2000 og í honum er fjallað um fugla.

Endurskoðun á válistaflokkun háplantna hefur farið fram og var kynnt á ársfundi Náttúrufræðistofnunar Íslands árið 2008. Alls voru 79 tegundir metnar samkvæmt nýjustu skilyrðum IUCN (Alþjóða náttúruverndarsamtakanna) sem samþykkt voru árið 2000 en þau skilyrði eru nokkuð breytt frá þeim skilyrðum sem giltu þegar fyrsta útgáfa válistans kom út. Samkvæmt válistaflokkuninni lenda tegundirnar 79 sem flokkaðar voru í átta flokkum. Þar af eru 45 tegundir sem lenda á válista (þ.e. tilheyra flokkunum ER, CR, EN, VU og DD) og þær leggur Náttúrufræðistofnun Íslands til að verði friðlýstar, sbr. náttúruverndaráætlun 2009–2013. Samtímis bendir Náttúrufræðistofnun á að nokkrar friðlýstar tegundir lenda utan válista (þ.e. tilheyra flokkunum NT, LC og NA) en það á við um 6 tegundir.

Starri Heiðmarsson hefur umsjón með válista háplantna

Válisti

Tegundir sem falla utan válista:

Ítarlegri upplýsingar fyrir hverja plöntutegund ásamt útbreiðslukorti og ljósmyndum er hægt að fá á staðreyndasíðum. Smelltu á táknið í Upplýsingadálki válistans til að fá upp staðreyndasíðu fyrir viðkomandi tegund.

Friðlýstar plöntur

IUCN Red List of Threatened Species