Berg

Berg (e. rock) er oftast samsett úr mismunandi steindum eða bergmolum. Berg flokkast í þrjá megin hópa, storkuberg, setberg og myndbreytt berg. Ísland er að mestu byggt upp af storkubergi, setberg er aðeins 8-10 % af rúmmáli landsins og eiginlegt myndbreytt berg finnst ekki á landinu. Storkuberg flokkast eftir steinda- og efnasamsetningu bergsins. Það skiptist aftur í gosberg og djúpberg. Gosberg myndast þegar bráðin bergkvika storknar á yfirborði jarðar, en djúpberg kallast það berg sem storknar á dýpi í jarðskorpunni. Vegna þess hversu Ísland er ungt og lítt rofið er gosberg ríkjandi þar.

Alls hafa fundist 25 tegundir storkubergs á Íslandi. Íslenskt storkuberg myndar þrjár bergraðir, þóleiísku röðina, milliröðina og alkalísku röðina. Lang algengustu tegundir storkubergs eru þóleiít, ólivínþóleiít, gabbró og rýólít. Í þóleiíti og ólivínþóleiíti eru helstu frumsteindirnar plagíóklas, ágít, ólivín, magnetít og apatít.

Það er hlutverk Náttúrufræðistofnunar Íslands að koma upp vönduðu safni íslenskra bergtegunda. Skipuleg söfnun og greining bergtegunda hófst á stofnuninni 1970. Rannsóknir á íslensku bergi, uppruna þess og dreifingu hafa hjá NÍ á undanförnum áratugum einkum beinst að basísku og kísilríku bergi og myndun móbergs.

Hrafntinna. Hrafntinnuhryggur við Kröflu.

Fjallið Jörundur sést í fjarska. Ljósm. Kristján Jónasson.