Plöntusteingervingar

Plöntusteingervingar eru mjög margvíslegir allt frá örsmáum þörungaleifum upp í risavaxna trjáboli, en sjaldnast finnast plönturnar heilar. Yfirleitt er um að ræða einstaka plöntuhluta eins og laufblað, aldin, fræ, brumhlíf, stöngul, trjábol, grein eða rót. Frjókorn í jarðlögum teljast líka til plöntusteingervinga en eru svo smásæ að þau verða ekki greind með berum augum. Plöntuleifarnar varðveitast einnig á mjög mismunandi hátt. Allt frá því að einungis sést far eftir plöntuhlutann eins og oft er tilfellið með laufblöð, til þess að plöntuvefirnir eru varðveittir nánast sem í lifandi plöntu væri og eru trjábolir í surtarbrandslögum gott dæmi um slíka varðveislu. Algengt er að plöntuhlutinn hafi kolast og sést þá sem örþunn dökk skán í setlögum. Stundum setjast steinefni til í frumum plöntuvefjarins og þá verður til það sem kallað hefur verið ekta steingervingur þ.e. lífveran steinrennur. Sumir þörungar hafa um sig hylki úr varanlegu efni. Dæmi um það eru kísilþörungarnir, þar sem hin lifandi fruma er umlukin öskju, sem gerð er úr kísli, en fruma kokkólítanna hefur um sig fjölmargar örsmáar kalkplötur, sem raðað er saman á listilegan hátt. Kalkplötur kokkólíta eru uppistaðan í töflukrít.

Algengast er að finna plöntusteingervinga í millilögum blágrýtis- og grágrýtismyndunarinnar. Millilögin geta ýmist verið forn jarðvegur, sem plönturnar uxu í eða vatnaset, þar sem plöntuhlutar bárust út í forn stöðuvötn, settust til á botni vatnanna og tóku þátt í myndun setlaga ásamt rofefnum og þörungaleifum. Einnig finnast plöntuleifar í gjóskulögum og öðrum setlögum af gosrænum uppruna. Blaðförin í Þórishlíðarfjalli eru gott dæmi um slíkt. Neðst í hraunlögum blágrýtismyndunarinnar má stundum sjá för eftir trjáboli og dæmi eru um basaltafsteypur trjástofna.