Íslenskar steindir og berg

Steinasafninu er ætlað að vera viðmiðunarsafn allra þekktra íslenskra steinda- og bergtegunda úr mismunandi jarðmyndunum. Við lok árs 2006 voru í steinasafninu 21.763 sýni. Þar er einnig að finna þær steinategundir sem notaðar hafa verið í þágu iðnaðar hér á landi eða fundist hafa sem fornleifar. Slíkt steinasafn er undirstaða flestra rannsókna á íslenskum steintegundum. Það er einnig forsenda þess að með stuttum fyrirvara sé hægt að útvega sýni til sýninga eða kennslu.

Steinasafnið skiptist í eftirfarandi undirsöfn:

Steinasafnið er að verulegu leyti byggt upp af starfsmönnum stofnunarinnar. Töluvert hefur einnig borist af steinum frá opinberum stofnunum, einkum Háskóla Íslands. Þá hafa stórar gjafir komið frá einkaaðilum. Stærstu gjafir sem safnið hefur fengið, síðan ríkið tók við rekstri þess, er steinasafn sem Axel Kaaber gaf 1989, alls 950 sýni, og risastór holufylling af ametyst frá Brasilíu, sem Brunabótafélag Íslands gaf sama ár. Erlend steinda- og bergsýni hafa flest fengist í skiptum fyrir íslensk sýni eða þau hafa verið keypt. Við uppröðun og greiningu steinda er stuðst við flokkunarkerfi Strunz & Nickel (2001), en við uppröðun bergtegunda er höfð hliðsjón að kerfi Trögers (1969).

Í náttúrugripasöfnum, þar sem rannsóknir og upplýsingamiðlun fer fram, eru steinda- og bergtegundasöfn og sum önnur sérsöfn geymd í sérsmíðuðum steinahirslum, sem eru vel aðgengilegar viðkomandi sérfræðingum. Önnur sérsöfn, sem sjaldnar er gengið í, eru geymd í kössum.

Tilvist steinasafnsins auðveldar rannsóknir á einstökum tegundum. Stundum er steinasafn forsenda þess að hægt sé að ráðast í ákveðnar rannsóknir vegna þess að nægilega góð sýni eru ekki lengur aðgengileg úti í náttúrunni, eða verða ekki fengin án verulegs aukakostnaðar. Á ári hverju eru nokkrir tugir sýna lánaðir til rannsókna eða á sérsýningar.