Háskóli unga fólksins 2007
Þemadagur um Surtsey
Náttúrufræðistofnun Íslands tóku þátt í fræðslu við Háskóla unga fólksins í júní 2007. Fræðsla um Surtsey var einn valkostanna sem nemunum var boðið upp á að þessu sinni og sáu tveir sérfræðingar Náttúrufræðistofnunar um hana.
 |
| Fríður hópur unglinga fyrir utan Þjóðmenningarhúsið þar sem stendur yfir sýning um Surtsey. Ljósm. Erling Ólafsson. |
Lovísa Ásbjörnsdóttir, jarðfræðingur, flutti erindið Surtsey. Land myndast og mótast. Hún nálgaðist viðfangsefnið með því að segja frá landreki, gosvirkni á Atlantshafshryggnum og tilurð Íslands á honum fyrir um 36 milljónum árum. Fjallað var um gosbelti landsins, myndun Vestmannaeyja og í framhaldi af því farið yfir gossögu Surtseyjar, árin 1963-1967. Þá var gerð grein fyrir jarðfræði eyjarinnar, myndun móbergs og steinda. Sagt var frá þeim rofkröftum sem hafa mótað eyjuna frá goslokum. Í lok gossins 1967 var Surtsey stærst 2,64 km2 en sumarið 2006 var hún 1,38 km2 og hefur hún því minnkað um tæplega helming á síðustu 40 árum. Í lokin var spáð í hvernig Surtsey kemur til með að líta út í framtíðinni. Reiknilíkön benda til þess að eyjan muni standa sem klettur í úthafi a.m.k. næstu 130 árin.
Erling Ólafsson, skordýrafræðingur, flutti erindið Surtsey lifnar. Hann lýsti því hvernig og hvenær fyrstu lífverurnar tóku að berast til Surtseyjar og þeim aðbúnaði, lífvana landinu, sem tók á móti þeim. Fyrstu landnemar plantna, smádýra og fugla voru kynntir til sögu, fyrstu samfélögum plantna og dýra lýst og hvernig þau þróuðust smám eftir því sem aðstæður urðu lífverunum hagstæðari. Erling gerði grein fyrir þeim þáttaskilum sem urðu upp úr 1985 þegar máfabyggð myndaðist í hrauninu, hvernig máfarnir fluttu með sér plöntur og dýr til eyjarinnar og auðguðu jarðveg með driti og matarleifum. Í lokin var ásýnd Surtseyjar í dag lýst í máli og myndum.
Alls sóttu 12 börn (fædd 1993-1995) fræðsluna um Surtsey á þemadegi Háskóla unga fólksins. Að fyrirlestrum loknum var farið í Þjóðmenningarhúsið, þar sem sýning um Surtsey stendur yfir.
Surtsey - einstök náttúruperla
Surtsey hefur frá upphafi verið friðuð og lokuð allri óhjákvæmilegri umferð fólks til að gefa fræðimönnum færi á að rannsaka ferli náttúrunnar við afar sérstakar aðstæður. Eyjan telst vera svo einstök náttúruperla að hún hefur verið tilnefnd á heimsminjasskrá UNESCO, en niðurstöðu af því ferli er að vænta að ári (2008). Af þessu tilefni stendur Náttúrufræðistofnun fyrir sýningunni Surtsey - jörð úr ægi sem opnuð var þann 6. maí síðastliðinn í Þjóðmenningarhúsinu og mun standa í tvö ár. Mælt er með að fólk láti ekki þessa athyglisverðu sýningu fram hjá sér fara.
Meira um Surtsey:
Surtsey tilnefnd á heimsminjaskrá UNESCO