Villisveppir á barrnálabeði - sveppavertíðin 2009

Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir sveppafræðingur hjá Nattúrufræðistofnun, flytur erindi sitt „Villisveppir á barrnálabeði - sveppavertíðin 2009“ á Hrafnaþingi miðvikudaginn 24. mars næstkomandi.

Hvað gerist þegar sveppafræðingur skreppur út í skóg með körfu og beittan hníf undir því yfirskini að safna sér sveppum í matinn til vetrarins? Jú, oftast nær finnur hann æta sveppi, fyllir körfuna og situr langt fram á kvöld við að verka þá. Það þarf hins vegar mikla einbeitingu til þess að safna ekki allt of mörgum öðrum áhugaverðum sveppum til nánari skoðunar. Í erindinu verða sagðar sögur af nokkrum ferðum út í skóg að safna sveppum sumarið 2009 með áherslu á allt það óvænta sem uppgötvaðist.

Júlímánuður 2009 var tiltölulega þurr á Norðurlandi en í ágúst rigndi nóg til þess að sveppir bæru aldin í stórum stíl. Í byrjun ágúst tók lerkisveppur að bera aldin en þann 13. ágúst varð vart þverfótað fyrir lerkisvepp í skógarreitum í Eyjafirði og góð uppskera fékkst af furusveppi og kúalubba næstu dagana. Í Miðhálsstaðaskógi í Öxnadal fannst kornasúlungur, Suillus granulatus, pípusveppur sem ekki var vitað til að yxi hérlendis þótt hann hefði sést við Rauðavatn haustið 1959.

Lerkisveppur Suillus grevillei sem safnað var á Laugalandi á Þelamörk 14. ágúst 2009. Ljósm. Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir.	Bleikhelma Mycena adonis á greninálabeði í Vaglaskógi í Fnjóskadal 13. september 2009. Ljósm. Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir.

Þrjár ferðir voru farnar í Vaglaskóg að kanna sprettu kóngssvepps. Þann 8. ágúst hafði hann myndað fáein ung aldin en 22. ágúst, daginn eftir fyrstu frostnótt sumarsins, fundust bæði fullþroska, gaddfreðin aldin og ung aldin sem voru að mjakast upp úr sverðinum. Síðast var farið 13. september en þá fundust nokkur ung aldin og töluvert af gömlum aldinum. Á svæði nokkru sunnan við þjónustumiðstöðina og ofan við hjólhýsasvæðið vex greni sem plantað var árið 1947 og gnæfir nú yfir birkið sem þar var fyrir. Þar í breiðu rotnandi greninála fannst bleikhelma, Mycena adonis, í fyrsta sinn hérlendis. Sagt verður frá þeim fundi, afar stæðilegum aldinum fýlunála, Sarcodon leucopus, og öðrum athyglisverðum sveppum sem safnað var í þessum þrem ferðum í Vaglaskóg.

Í Eyjafjarðarsveit er Kristnesskógur og þangað var farið 5. september í fallegu haustveðri. Á viðarkurli á göngustíg neðarlega í skóginum óx viðarkveif, Galerina marginata, hin baneitraða en sveppafræðingurinn skreið inn á milli grenitrjáa og skoðaði rotsveppi á greninálum drjúga stund. Þar fannst lágvaxinn, grár hattsveppur af ættkvíslinni Gamundia, líklega G. striatula, en slíkur sveppur hafði ekki fundist hérlendis fyrr. Rétt hjá var breiða af aldinum gulhelmu, Mycena flavoalba, fínlegum fölgulum hattsvepp. Annar athyglisverður skógarreitur er við Grund í Eyjafirði og er hluti hans orðinn aldargamall. Þar fannst ákaflega stór stybbuskjalda, Tricholoma stiparophyllum, við birki og nokkru lengra inni í reitnum á stubbi af greni voru ljósir hlaupkenndir hnúðar sem reyndust sitja á aldinum fúasveppins dreyraskinna. Þetta var hnúðskjálfandi, Tremella encephala, sem fannst þarna í ágúst 1961 og lifir þar enn góðu lífi en þetta er annar tveggja fundarstaða tegundarinnar á landinu. Kjarnaskógur við Akureyri stendur alltaf fyrir sínu og þar fundust tvær athyglisverðar tegundir á rotnandi trjágreinum.

Segir ekki meira af skógarferðum sveppafræðingsins að sinni.