Veiðiþol rjúpnastofnsins
Náttúrufræðistofnun hefur metið veiðiþol rjúpnastofnsins, gert tillögur um griðlönd og kannað
 |
|
Rjúpa í sumarskrúða. |
áhrif mismunandi veiðfyrirkomulags á sóknarþunga og heildarveiði. Helstu niðurstöður eru þessar:
1. Vöxtur rjúpnastofnsins í kjölfar tveggja ára friðunar er meiri en dæmi eru um á síðari árum. Sýnir það að með markvissum og varfærnum aðgerðum er hægt að snúa við langtímahnignun í rjúpnastofninum.
2. Til að tryggja sjálfbæra nýtingu rjúpnastofnsins er lagt til að heildarveiðin verði um 70 þúsund fuglar haustið 2005.
3. Hægt er að ná 70 þúsund fugla veiði á um 25 dögum ef veiðar hefjast um 1. nóvember. Það tæki hins vegar mun skemmri tíma að ná þeim afla ef veiðar hefjast t.d. 15. október, enda ræðst sóknargeta veiðimanna að verulegu leyti af birtutímanum hverju sinni en hann styttist óðfluga er líður á haustið .
4. Náttúrufræðistofnun mælir eindregið með ótímabundnu sölubanni á rjúpu enda væri með því móti verið að senda skýr skilaboð um að rjúpnaveiðar eigi að vera tómstundaiðja fremur en atvinnumennska og að magnveiði á rjúpum eigi að heyra sögunni til.
5. Lagt er til að komið verði á fót tímabundnu griðlandi rjúpna á Norðausturlandi, líkt og á Suðvesturlandi í því skyni að afla betri gagna um áhrif veiða á rjúpnastofninn og þá einkum til að meta náttúruleg afföll en það er lykilstærð við mat á veiðiþoli rjúpnastofnsins. Nægur tími er fyrir hendi að koma á slíku griðlandi þegar í haust ef vilji er fyrir hendi. Bent skal á að þegar rjúpur voru friðaðar tímabundið á Suðvesturlandi og í Eyjafirði á sínum tími hófst undirbúningur að þeim aðgerðum í september og tók friðlýsingar gildi 15. október.
Forsendur matsins
Forsendur þessa mats Náttúrufræðistofnunar eru þær að rjúpnaveiðar verði sjálfbærar í framtíðinni og dragi ekki úr möguleikum rjúpnastofnsins til að sveiflast með líkum hætti og lengst af á síðustu öld. Mikill vöxtur rjúpnastofnsins í kjölfar friðunar árið 2003 á sér ekki hliðstæðu á síðari árum og skýrist af mun minni dauðsföllum fullorðinna fugla á þessum tveimur árum en áratugina þar á undan. Bendir það sterklega til þess að með markvissum aðgerðum sé hægt að snúa við langvarandi hnignun rjúpnastofnsins.
Markið sett við 70 þúsund fugla
Til þess að tryggja sjálfbærar rjúpnaveiðar og að ekki verði dregið úr möguleikum stofnsins til að sveiflast með náttúrlegum hætti á milli hámarks- og lágmarksára verður veiðiálag á stofninn í heild að vera mun minna en á undanförnum áratugum og í takt við veiðiþol hans hverju sinni. Tillaga Náttúrufræðistofnunar er að haustið 2005 verði miðað við að veiddar verði um 70 þúsund rjúpur og reglur settar sem miðist við að ná því markmiði. Forsendur þess mats byggja á misjafnlega áreiðanlegum gögnum. Munar þar mestu, að einungis hefur verið unnt að mæla náttúrulega dánartíðni rjúpna þau tvö ár sem veiðibann hefur staðið yfir. Því er lögð áhersla á að fyrirliggjandi mat á veiðiþoli rjúpnastofnsins sé notað af mikilli varfærni.
Sóknarþunginn ræðst af dagsbirtunni
Ýmsar leiðir eru færar til að ná settu marki þannig að heildarveiði haustið 2005 verði um 70 þúsund fuglar. Náttúrufræðistofnun hefur í minnisblaði til Umhverfisstofnunar bent á að sóknargeta veiðimanna sé það mikil að hægt sé að veiða 70 þúsund rjúpur á örfáum vikum en það fari þó eftir því hvenær veiðar hefjist. Sem dæmi má nefna að hægt er að veiða 70 þúsund fugla á um 25 dögum ef veiðin hefst um 1. nóvember en sóknarþunginn ræðst að miklu leyti af lengd dagsbirtunnar á hverjum tíma, sbr. minnisblað NÍ til Umhverfisstofnunar.
Norðausturlandið er lykilsvæði fyrir gagnaöflun
Náttúrufræðistofnun bendir á mikilvægi þess að koma tímabundið á fót stóru griðlandi fyrir rjúpu á Norðausturlandi, líkt og á Suðvesturlandi. Tilgangur slíks griðlands er að geta borið saman veidd og friðuð svæði í tveimur landshlutum og meta með meiri nákvæmni en áður áhrif veiða á rjúpnastofninn. Mikilvægt er til framtíðar að styrkja þau gögn sem lögð eru til grundvallar við útreikninga á veiðiþoli stofnsins hverju sinni, ekki síst náttúrlegri dánartölu og áhrifum veiða á hana. Norðausturland er lykilsvæði fyrir þessa gagnaöflun.
Ólafur K. Nielsen, fuglafræðingur, hefur umsjón með rannsóknum NÍ á rjúpnastofninum.
- Mat NÍ á veiðiþoli rjúpnastofnsins.Bréf til umhverfisráðuneytis
18.ágúst 2005 - Tæplega 80% vöxtur í rjúpnastofninum á tveimur árum.
Frétt NÍ frá 10. júní 2005 - Mat NÍ á tillögum Umhverfisstofnunar.Minnisblað 17. ágúst 2005
- Heimamenn hafa hvatt til friðunar á Norðausturlandi.Viðauki NÍ frá 18. ágúst 2006 um griðasvæði til rannsókna
- Frétt umhverfisráðuneytis
22.ágúst 2005 - Tillögur Umhverfisstofnunar
19.ágúst 2005