Flökkufön - Emmelina monodactyla (Linnaeus, 1758)
Fylking: Arthropoda Flokkur: Insecta Ættbálkur: Lepidoptera Ætt: Pterophoridae
 |
|
Flökkufön. 11 mm. ©EÓ |
Mjög útbreidd tegund; Evrópa norður til miðbiks Skandinavíu, N-Afríka, Asía austur til Japans, N-Ameríka suður í norðanverða M-Ameríku; flækingur í Færeyjum.
Ísland
Fágætur slæðingur fundinn á Suður- og Suðausturlandi; Tumastaðir í Fljótshlíð, Kirkjubæjarklaustur, Kvísker í Öræfum og Reynivellir í Suðursveit.
Lífshættir
Á heimahögum er flökkufön á ferli meira eða minna allt árið. Á sumrin geta verið tvær kynslóðir lirfa sem skarast. Þær éta ýmsar plöntur, ekki síst blóm og blöð af tegundum vafningsklukkuættar (Convolvulaceae), eins og akurklukku (Convolvulus arvensis) og maríuklukku (Calystegia sepium), en ýmsar aðrar og óskyldar tegundir eru einnig á matseðlinum; hrímblöðkur (Atriplex), beitilyng (Calluna vulgaris) og bláber (Vaccinium) sem dæmi. Lirfurnar púpa sig á plöntunum.
Almennt
Flökkufön er með algengari tegundum fanafiðrilda (Pterophoridae) í Evrópu. Hún er gædd nokkru flökkueðli, sem sést best á því að hún berst gjarnan á haustin langt út yfir haf, m.a. til Íslands og Færeyja, en þar fannst hún fyrst í október 2002 og nokkrum sinnum eftir það. Hér fannst flökkufön fyrst árið 1976 í Suðursveit, en síðan einhver skipti í Öræfum, í Fljótshlíð (1999) og á Kirkjubæjarklaustri (2010). Hún berst hingað eingöngu að hausti til og hefur fundist á tímabilinu 5. október til 1. nóvember.
Hér á landi finnst aðeins ein tegund fanafiðrilda, steinfön (Stenoptilia islandicus). Flökkufön er töluvert frábrugðin henni í útliti, umtalsvert stærri og ljósgulbrún á lit en ekki ljósgrábrún eins og steinfönin. Þeim verður auk þess varla ruglað saman því steinfön er löngu horfin af vettvanginum þegar flökkufön birtist á haustin.
Vængir fanafiðrilda eru afar sérstakir og einkennandi fyrir slík fiðrildi, en þeir eru meira eða minna klofnir. Á flökkufön er ein rauf inn í endann á framvæng sem nær inn u.þ.b. þriðjung af vænglengdinni. Á afturvæng eru tvær mun dýpri raufar sem nánast kljúfa vænginn endilangan. Í hvíldarstöðu standa fram- og afturvængir stífir og samanundnir út frá bolnum þannig að raufarnar sjást ekki. Fætur eru langir og grannir með áberandi löngum sporum.
Heimildir
Gielis, C. 1996. Microlepidoptera of Europe. Volume 1. Pterophoridae. Apollo Books, Stenstrup. 222 bls.
Hannemann, H.-J., 1977. Kleinsmetterlinge oder Microlepidoptera III. Federmotten (Pterophoridae), Gespinstmotten (Yponomeutidae), Echte Motten (Tineidae). VEB Gustav Fischer Verlag Jena. 273 bls.
Jensen, J.-K. & H.E. Sivertsen 2004. Nye og sjældne fund af sommerfugle på Færøerne. Lepidoptera bind Viii, nr. 7: 225–233.
Jensen, J.-K. & H.E. Sivertsen 2010. Firvaldar. 155 ymiskir firvaldar í Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur, Thórshavn. 207 bls.
Naturhistoriska Riksmuseet. Svenska fjärilar. Emmelina monodactyla. http://www2.nrm.se/en/svenska_fjarilar/e/emmelina_monodactyla.html [skoðað 4.5.2011]
UKmoths. Emmelina monodactyla. http://www.ukmoths.org.uk/show.php?bf=1524 [skoðað 4.5.2011]
©Erling Ólafsson, 4. maí 2011.
Öll fiðrildi | Allar pöddur | Íslenska fánan