Gljáfætla - Allajulus nitidus (Verhoeff, 1891)

Fylking: Arthropoda Flokkur: Diplopoda  Ættbálkur: Juliformia  Ætt: Julidae

Gljáfætla, 19 mm. ©EÓ [Smellið á mynd til að stækka]

Útbreiðsla
Mið- og Norður-Evrópa, norður til sunnanverðs Noregs, sunnan- og austanverðrar Svíþjóðar, suður til Frakklands, Sviss og Tékklands; Bretlandseyjar.

Ísland
Höfuðborgarsvæðið; Reykjavík, Seltjarnarnes, Kópavogur, Hafnarfjörður.

Lífshættir
Hérlendis hefur gljáfætla eingöngu fundist í húsagörðum á höfuðborgarsvæðinu. Í nágrannalöndunum er hún laufskógategund sem þrífst vel í manngerðu umhverfi, svo sem húsagörðum, skrúðgörðum og kirkjugörðum. Heldur sig í rotnandi laufi, undir steinum og lurkum, jafnvel nokkuð niðurgrafin í svörðinn. Lifir á rotnandi plöntuleifum. Gljáfætla hefur einungis fundist hér að haustlagi, á tímabilinu frá lokum ágúst og fram eftir september. Þá birtast þær stunum í nokkrum fjölda á stéttum í görðunum.

Almennt
Gljáfætla fannst hér fyrst í Reykjavík haustið 1993 og hefur fundist nokkrum sinnum síðan. Að öllum líkindum er hún nýlegur landnemi sem borist hefur til landsins með innfluttum gróðurvörum. Hún virðist eiga framtíð fyrir sér í görðum okkar.

Gljáfætla er meðalstór þúsundfætla, sívöl með gljáandi skel og skríður áfram á fjöldanum öllum af stuttum fótum sem bærast undir bolnum með bylgjuhreyfingum. Á hliðunum má greina var röð af dökkum dílum en þeir eru kirtlar sem seyta eitri dýrunum til varnar. Þeir sjást ekki á fremstu liðum og eru óskýrir aftast. Bolurinn er dekkri á baki en hliðum og dekkri spangir tengja kirtilblettina yfir bakið. Baklægt á næstaftasta lið skagar oddmjótt hak aftur úr bolnum.

Heimildir

Andersson, G., B.A. Meidell, U. Scheller, J.-Å. Winqvist, M. Osterkamp Madsen, P. Djursvoll, G. Budd & U. Gärdenfors 2005. Nationalnyckeln till Sveriges flora och fauna. Mångfotingar. Myriapoda. Artdatabanken, SLU, Uppsala. 351 bls.

©Erling Ólafsson, 29. september 2010.

Allar þúsundfætlur | Allar pöddur | Íslenska fánan