Vísindasöfn NÍ
Í vísindasöfnum stofnunarinnar eru varðveittar milljónir eintaka og sýna af tegundum lífvera, steingervingum, borkjörnum, óhörðnuðu seti, gjósku, steindum og bergi. Stefnt er að tölvuskráningu alls safnkostsins og að hann verði aðgengilegur á netinu. Safnkosturinn er mikilvæg undirstaða rannsókna í berg- og steindafræði, jarðsögu landsins, steingervingafræði og flokkunarfræði lífvera. Markmiðið er að söfnin endurspegli hverskyns breytileika íslenskrar náttúru, ásamt sögu lands og lífs. Söfnin skiptast í fjóra meginhluta:
Meginhluti safnkostsins er afrakstur rannsókna á vegum NÍ, en safninu hefur einnig borist töluvert af gripum frá örðum stofnunum og einstaklingum. Árlega eru safneintök lánuð vegna rannsókna til innlendra sem erlendra fræðimanna. Auk þess eru náttúrugripir lánaðir tímabundið á sýningar og til fræðslu á vegum opinberra stofnana eða á viðurkennd sýningarsöfn (sjá reglur um gripalán Náttúrufræðistofnunar). Enginn skýr greinarmunur er á gripum sem lánaðir eru til sýninga eða rannsókna, enda ákvarðast slíkt af óskum lánþega hverju sinni.
Vísindasafn NÍ er samofið sögu íslenskra náttúrurannsókna og þar eru vaðveittir gripir frá frumherjum íslenskra náttúrufræða. Ræturnar má að hluta rekja til náttúrugripasafns Hins íslenska náttúrufræðifélags, sem var stofnað árið 1889. Elstu safneintökin eru þó mun eldri, en þau eru af samlokutegundinni hallloku (Macoma calcarea), sem var safnað af Eggerti Ólafssyni frá því um 1755. Einnig eru varðveittir nokkrir tugir af steinasýnum sem Jónas Hallgrímsson skáld og náttúrufræðingur safnaði á árabilinu 1839 – 1841. Töluvert er til af gripum frá Benedikt Gröndal, Bjarna Sæmundssyni, Stefáni Stefánssyni, Helga Jónssyni og fleiri merkum náttúrufræðingum. Vísindasafn NÍ hefur því ótvírætt menningarsögulegt gildi.
okt. 2009, Guðmundur Guðmundsson