Friðlýstsvæði í bakgarði Náttúrufræðistofnunar

02.05.2014
Við undirritun friðlýsinga í Garðabæ í apríl 2014
Mynd: Kjartan Birgisson
Áslaug Hulda Jónsdóttir fors. bæjarstj., Júlía Ingvarsdóttir form. umhverfisnefndar, Gunnar Einarsson bæjarstjóri, Erla Bil Bjarnadóttir umhverfisstjóri, Sigurður Ingi Jóhannsson umhverfisráðherra og Kristín Linda Árnadóttir forstjóri Umhverfisstofnunar.

Þann 30. apríl staðfesti Sigurður Ingi Jóhannsson, umhverfis- og auðlindaráðherra, tvær friðlýsingar innan marka Garðabæjar. Annars vegar er um að ræða friðlýsingu Búrfells, Búrfellsgjár og eystri hluta Selgjár sem náttúruvætti og hins vegar Garðahraun neðra, Garðahraun efra, Vífilsstaðahraun og Maríuhella í Búrfellshrauni sem nú eru friðlýst sem fólkvangur. Undirritun friðlýsinganna fór fram í húsi Náttúrufræðistofnunar Íslands í Urriðaholti með útsýni yfir nýja fólkvanginn.

Búrfell er eldstöð með fallegri og heillegri hrauntröð, Búrfellsgjá, sem er um 3,5 km löng. Frá Búrfelli hefur runnið mikið hraun sem í dag þekur um 18 km2 lands. Innan svæðisins eru fornminjar, svo sem Gjáarétt sem er í vesturenda Búrfellsgjár, fyrirhleðslur, Réttargerði og vatnsbólið Vatnsgjá. Náttúruvættið er kjörið til útivistar, umhverfisfræðslu og rannsókna ekki síst vegna nálægðar þess við þéttbýli höfuðborgarsvæðisins. Markmið friðlýsingarinnar er að vernda eldstöðina ásamt hrauntröðinni en verndargildi svæðisins byggist fyrst og fremst á jarðmyndunum sem hafa hátt vísinda-, fræðslu- og útivistargildi, auk gróðurfars. Þá er friðlýsingunni ætlað að auðvelda umgengni og kynni af náttúruminjum.

Garðahraun og Vífilsstaðahraun (Svínahraun) eru hlutar hins svokallaða Búrfellshrauns. Hraunin eiga uppruna sinn í Búrfellseldstöðinni og eru talin vera um 8000 ára gömul. Svæðin eru aðgengileg og henta vel til útivistar, fræðslu og rannsókna fyrir áhugamenn jafnt sem vísindamenn. Innan þeirra eru merkar söguminjar, s.s. Berklastígur, sem var útivistarstígur sjúklinga frá berklahælinu á Vífilsstöðum og svokallaður Atvinnubótastígur, sem lagður var í atvinnubótavinnu frostaveturinn 1918, en var aldrei tekinn í notkun. Markmiðið friðlýsingarinnar er að stofna fólkvang, útivistarsvæði í þéttbýli, þar sem jarðmyndanir, gróðurfar, fuglalíf og menningarminjar, m.a. fornar rústir eru verndaðar. Með friðlýsingunni eru tryggðir möguleikar til útivistar, náttúruskoðunar og fræðslu í náttúrulegu umhverfi.

Friðlýstu svæðin tvö verða í umsjá Garðabæjar en Gunnar Einarsson, bæjarstjóri Garðabæjar og Kristín Linda Árnadóttir, forstjóri Umhverfisstofnunar undirrituðu umsjónarsamninga þess efnis í kjölfar friðlýsinganna.

Náttúrufræðistofnun Íslands fagnar friðlýsingunum og telur það einstaklega jákvætt að eiga tvö friðlýst svæði í bakgarðinum.