Steingervingar á sýningu um Surtarbrandsgil

16.08.2016
Surtarbrandsgil
Mynd: Lovísa Ásbjörnsdóttir
Surtarbrandsgil.

Steingervingar úr safni Náttúrufræðistofnunar Íslands prýða sýningu um náttúruvættið Surtarbrandsgil sem opnuð var á Brjánslæk 12. ágúst síðastliðinn.

Surtarbrandsgil er einn merkasti fundarstaður plöntusteingervinga á Íslandi og sá tegundaríkasti. Steingervingarnir hafa varðveist í fíngerðri vatnasetmyndun sem inniheldur kísilþörunga og surtarbrandslög. Alls  hafa verið greindar um 65 tegundir plantna og þar af nokkrar sem ekki hafa fundist í setlögum annars staðar á Íslandi. Margar tegundirnar eru núna útdauðar. Algengustu plöntusteingervingarnir í Surtarbrandsgili eru blöð af fornelri og íslandsbirki, ásamt blöð og aldin íslandshlyns. Þá hafa einnig verið rannsökuð frjókorn og skordýr. Steingervingarnir geyma mikilvægar vísbendingar um forn gróðurfélög og loftslag fyrir um 12 milljónum árum til dæmis að á Íslandi hafi ársmeðalhiti verið allt að 10°C hærri en í dag.

Plöntusteingervingar finnast í seti í Surtarbrandsgili
Mynd: Lovísa Ásbjörnsdóttir

Plöntusteingervingar finnast í setlinsu sem er um 3 m á þykkt og 25 m á lengd. Ljósi litur setsins er vegna kísilþörunga. Undir setmynduninni er innskotslag úr basalti.

Surtarbrandsgil var friðlýst sem náttúruvætti árið 1975 en í gegnum tíðina hafa steingervingar verið fjarlægðir þaðan og er svæðið á rauðum lista Umhverfisstofnunar. Skipuleg fræðsla um mikilvægi þess að varðveita fundarstaði steingervinga er brýn og er sýning eins og þessi, auk landvörslu og uppsetningu skilta, liður í því.

Umhverfisstofnun stendur að sýningunni í samstarfi við ábúendur á Brjánslæk. Frétt á vef Umhverfisstofnunar.

Nánar um plöntusteingervinga

Sýning um náttúruvættið Surtarbrandsgil
Mynd: Hákon Ásgeirsson

Frá opnun sýningar um náttúruvættið Surtarbrandsgil á Brjánslæk 12 ágúst. Á myndinni eru m.a. frá vinstri talið Sigríður Auður Arnardóttir ráðuneytisstjóri, Sigrún Magnúsdóttir umhverfis- og auðlindaráðherra og Guðríður Þorvarðardóttir sérfræðingur.