Nýjar tegundir í flóru íslenskra vatnaplantna

20.03.2014
Kransþörungurinn Nitella opaca
Mynd: Náttúrufræðistofa Kópavogs
Kransþörungurinn Tolypella canadensis svipar til tegundarinnar Nitella opaca sem hér sést. Tegundirnar mynda oft stórar breiður á botni stöðuvatna. Stikan á myndinni er 1,5 m að lengd.

Staðfest hefur verið að tvær tegundir kransþörunga hafa bæst við flóru íslenskra vatnaplantna. Það eru tegundirnar Tolypella canadensins og Chara aspera, sem hafa ekki fengið íslensk heiti enn sem komið er. Það voru starfsmenn Náttúrufræðistofu Kópavogs sem fundu tegundirnar við rannsóknir í stöðuvötnum víða um land.

Alls eru nú þekktar sex tegundir kransþörunga hér á landi. Til samanburðar eru þekktar níu tegundir á Grænlandi og 30-40 tegundir í Noregi og Svíþjóð. Kransþörungar eru í hópi grænþörunga og ljóstillífa líkt og háplöntur. Þeir eru stórvaxnastir allra þörunga í ferskvatni; sumar tegundir geta orðið allt að metri að lengd á meðan aðrar eru mun smávaxnari. Nafn sitt draga kransþörungar af greinakrönsum sem sitja með reglulegu millibili á grönnum stönglinum. Þeir eru algengir í tjörnum og stöðuvötnum þar sem þeir vaxa á kafi í vatni og mynda oft stórar breiður eða flækjur á botninum. Nokkrar tegundir lifa í ísöltu vatni.

Tegundin Tolypella canadensins hefur norðlæga útbreiðslu og lifir í köldum og næringarsnauðum vötnum. Hér á landi virðist tegundin bundin við hálendisvötn, en hún fannst í sjö vötnum á heiðum norðan-, vestan- og sunnanlands.

Tegundin Chara aspera er útbreidd um allt norðurhvelið, bæði í ferskvatni og ísöltu vatni. Til þessa hefur tegundin aðeins fundist í Skúmsstaðavatni í V-Landeyjum sem er ekki fjarri sjó.

Rannsókn Náttúrufræðistofu Kópavogs er hluti af umfangsmiklu verkefni á vegum Náttúrufræðistofnunar Íslands sem kallast Natura Ísland. Meginmarkmið þess er að efla þekkingu á vistgerðum landsins, í fjöru, vatni og á landi, í því skyni að stuðla að skynsamlegri umgengni og notkun á gæðum náttúrunnar. Í verkefninu er verndargildi og verndarþörf vistgerða og tegunda metin og lagðar fram tillögur um verndarsvæði. Einn þáttur verkefnisins snýr að tegundasamsetningu og útbreiðslu vatnagróðurs í landinu og er um að ræða fyrstu skipulegu rannsóknina af þessu tagi hér á landi. Náttúrufræðistofa Kópavogs kemur að þeim verkhluta og hófust rannsóknir árið 2012. Gróður hefur verið kannaður í samtals 72 stöðuvötnum og 16 straumvötnum víðs vegar á landinu og úrvinnsla stendur nú yfir.

Frétt Náttúrufræðistofu Kópavogs um nýju tegundirnar.

 

Kransþörungurinn Chara virgata
Mynd: Náttúrufræðistofa Kópavogs

Kransþörungurinn Chara aspera líkist tegundinni Chara virgata sem hér er sýnd. Eintakið er allt að 8 cm að hæð.