Lóuþræll (Calidris alpina)

Lóuþræll (Calidris alpina)
Mynd: Daníel Bergmann

Lóuþræll, sumar (Calidris alpina).

Lóuþræll (Calidris alpina).
Mynd: Daníel Bergmann

Lóuþræll, ungi (Calidris alpina).

Lóuþræll: útbreiðsla og reiknaður fjöldi óðala

Lóuþræll: útbreiðsla og reiknaður fjöldi óðala í hverjum 10×10 km reit, byggt á þéttleika varpfugla í vistlendum, aðallega 2012−2013. – Calidris alpina: distribution and calculated number of territories within each 10×10 km grid, based on densities of breeding birds in different habitat type classes, mostly in 2012−2013.

Útbreiðsla

Lóuþræll verpur einkum í heimskautalöndum umhverfis norðurhvel jarðar. Hann er alger farfugl og hefur vetursetu í V-Afríku. Grænlenskir lóuþrælar (C. a. arctica) koma hér einnig við (Gunnar Þór Hallgrímsson 2010). Hér er lóuþrællinn algengur í fjörum á vorin og eins síðsumars í sjávarlónum og leirum.

Stofn

Lóuþræll er algengur varpfugl hér á landi og hefur stofninn verið talinn um 275.000 pör (Kristinn Haukur Skarphéðinsson o.fl. 2017), sem er nánast það sama og eldra mat sem byggðist á hliðstæðum aðferðum en mun minni upplýsingum (270.000 pör, sbr. Thorup 2006). Er það yfir 90% af stofni deilitegundarinnar C. a. schinzii.

Dreifing og þéttleiki eftir vistlendum: Lóuþræll er votlendisfugl, útbreiddur á láglendi um mestallt land, einkum í mýrlendi, og verpur einnig víða á hálendinu (sjá kort). Reiknaður stofn er 275.300 pör og eru um 15% stofnsins ofan 300 m hæðarlínu (Kristinn Haukur Skarphéðinsson o.fl. 2017). Mestur þéttleiki lóuþræla er í mýravistum, 19,9 pör/km² á láglendi en 5,7 pör/km² á hálendi og er 108.000 pör, um 39%, að finna í því vistlendi en um 89.000 pör eða 32% eru í móavistum. Um 28% lóuþræla verpa innan mikilvægra fuglasvæða (sjá töflu).

Válisti

LC (ekki í hættu)

Ísland Evrópuválisti Heimsválisti
LC LC LC

Forsendur flokkunar

Kynslóðalengd (IUCN): 8,1 ár
Tímabil sem mat miðast við (3 kynslóðir):

Lóuþræll er mjög algengur hér á landi og verpur víða en stofnþróun er óþekkt. Kerfisbundnar mælingar á þéttleika mófugla eru skammt á veg komnar (hófust árið 2006) og hafa aðeins verið teknar saman að litlum hluta. Vísbendingar eru um fækkun í stofni þeirrar deilitegundar sem verpur hér á landi og vitað að varpfuglum hefur fækkað í þeim hluta hennar sem verpur við Eystrasalt (van Roomen o.fl. 2015). Það er því ekki ljóst hvort þessi fækun nái til íslenskra varpfugla og enn sem komið er er fækkunin ekki það mikil að hún réttlæti flokkun lóuþræls á válista. Hann er því hér talinn sem tegund sem ekki er í hættu (LC).

Hættuflokkar Alþjóðanáttúruverndarsamtakanna (IUCN)

Viðmið IUCN um mat á válista (pdf)

Eldri válistar

Válisti 2000: Lóuþræll var ekki í hættu (LC).

Verndun

Lóuþræll er friðaður samkvæmt lögum nr. 64/1994 um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum.

Mikilvæg svæði

Eina viðkomusvæði lóuþræla hér á landi sem gæti talist alþjóðlega mikilvægt er Skarðsfjörður ásamt Hornafirði en þar hafa sést samtímis yfir 10 þúsund fuglar (Regína Hreinsdóttir o.fl. 2006). Thiedemann (1990) áætlaði að allt að 23 þúsund fuglar hefðu farið þar um vorið 1990 en miklu færri fuglar sáust þó samtímis.

IBA viðmið – IBA criteria:

A4 i: Evrópa = 22.440 fuglar/birds; 7.480 pör/pairs ­(Wetlands International 2016)

B1 i: Ísland/Grænland = 7.800 fuglar/birds; 2.600 pör/pairs (Wetlands International 2016)

Töflur

Reiknaður fjöldi lóuþræla sem gæti orpið á þeim mikilvægu fuglasvæðum þar sem >1% íslenska stofnsins er að finna – Calculated number of breeding Calidris alpina within important bird areas with >1% of the Icelandic population.*

Svæði
Area
Svæðisnúmer
Area code
Árstími
Season
Fjöldi (pör)
Number (pairs)
Ár
Year
% af íslenskum stofni
% of Icelandic popul.
Alþjóðlegt mikilvægi
International importance
Borgarfjörður–Löngufjörur FG-V_10 B 5.502 2013 2,0  
Laxárdalsheiði VOT-V_3 B 5.231 2013 1,9  
Arnarvatnsheiði VOT-N_1 B 5.863 2013 2,1  
Skagi VOT-N_5 B 4.845 2013 1,8  
Melrakkaslétta  FG-N_4 B 7.523 2013 2,7  
Úthérað VOT-A_3 B 3.723 2013 1,4  
Suðurlandsundirlendi VOT-S_3 B 31.111 2013 11,3  
Önnur mikilvæg svæði
Other important areas
  B 12.415 2013 4,5  
Alls–Total     76.213   27,7  
*byggt á Náttúrufræðistofnun Íslands, óbirt gögn/unpubl. data

English summary

The Calidris alpina population in Iceland is estimated 275,000 pairs, based on measured densities in different habitat types and known and probable distribution; 28% may nest in IBAs designated for other species. No such areas are specifically designated for this species, but one staging site probably meets the criteria. In addition, breeding birds from Greenland (C. a. arctica) pass through Iceland in unknown numbers.

Icelandic Red list 2018: Least concern (LC) as in 2000.

Heimildir

Gunnar Þór Hallgrímsson 2010. Greenlandic Dunlins on passage in NE-Iceland in spring. Wader Study Group Bulletin 117: 135–136.

Kristinn Haukur Skarphéðinsson, Borgný Katrínardóttir, Guðmundur A. Guðmundsson og Svenja N.V. Auhage 2016. Mikilvæg fuglasvæði á Íslandi. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar Nr. 55. 295 s. rafræn útgáfa leiðrétt í nóvember 2017. http://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_55.pdf.

Regína Hreinsdóttir, Guðmundur A. Guðmundsson, Kristbjörn Egilsson og Guðmundur Guðjónsson 2006. Gróður og fuglalíf á rannsóknasvæði fyrirhugaðrar vega- og brúargerðar við Hornafjarðarfljót. Náttúru­fræðistofnun Íslands, NÍ-06015. Reykjavík: Náttúrufræðistofnun Íslands.

Thiedemann, R. 1990. Untersuchungen zum Frühjahrsdurchzug der Limikolen (Charadriiformes) in Südöst-Island. Christian-Albrechts Univ. Kiel, Diplomarbeit.

Thorup, O., ritstj. 2006. Breeding waders in Europe 2000. International Wader Studies 14. Thetford: International Wader Study Group. (Tölur yfir íslenska stofna byggjast á óbirtri samantekt: Guðmundur A. Guðmundsson 2002. – Estimates of breeding populations of Icelandic waders worked out for the „Breeding waders in Europe 2000” report).

van Roomen M., S. Nagy, R. Foppen, T. Dodman, G. Citegetse og A. Ndiaye 2015. Status of coastal waterbird populations in the East Atlantic Flyway. With special attention to flyway populations making use of the Wadden Sea. Leeuwarden, Hollandi: Programme Rich Wadden Sea; Nijmegen, Hollandi: Sovon; Wageningen, Hollandi: Wetlands International; Cambridge, Englandi: BirdLife International og Wilhelmshaven, Þýskalandi: Common Wadden Sea Secretariat. http://www.waddensea-secretariat.org/
sites/default/files/downloads/status_coastal_birds_eaf_2014_1.pdf [skoðað 15.5.2017].

Wetlands International 2016. Waterbird Population Estimates. http://wpe.wetlands.org/search[skoðað 26. nóvember 2016].

Höfundur

Var efnið hjálplegt? Aftur upp

Aftur upp

Thank you!

Hvað má betur fara?

  • Fela
  • |